دروازه قرآن شیراز

دروازه قرآن شیراز

دروازه قرآن

رد شدن از زیر قرآن یکی از آداب مسافرت ایرانی‌هاست که هنوز هم حفظ شده و با ریختن یک کاسه آب همراه است. مسافر از زیر قرآن عبور می‌کند و او را به خدا می‌سپاریم تا به سلامت بازگردد. حالا تصور کنید که حاکم شهر این رسم را با ساخت دروازه قرآن گره زده است.

دروازه معروف شیراز

دروازه‌ها در نقاط پر رفت و آمد شهرها ساخته می‌شدند؛ جایی که رفت و آمد مسافران و بازرگانان بیشتر بود. دروازه قرآن نیز به همین دلیل در شمال شهر شیراز، در تنگ الله‌اکبر و میان کوه چهل‌مقام و کوه باباکوهی ساخته شد. از این دروازه، افراد به سمت کمربندی و جاده مرودشت می‌رفتند یا وارد شهر می‌شدند.

حاکم شهر دستور داد قرآنی را بر فراز دروازه قرار دهند تا خداوند همه را به سلامت نگه دارد. اهمیت معنوی دروازه قرآن به حدی بود که مردم ابتدای هر ماه قمری کنار آن جمع می‌شدند تا تمام ماه در پناه آن باشند.

دروازه قرآن شیراز
دروازه قرآن شیراز

معماری و اهمیت فرهنگی

دروازه قرآن یکی از نمونه‌های برجسته توجه به حضور خدا در زندگی ایرانی‌هاست، حتی در ساخت دروازه‌ای برای شهر. این دروازه، شکوهی از معماری ایرانی اسلامی را به نمایش می‌گذارد؛ دارای یک دهنه بزرگ با دو دهنه کوچک در دو طرف. راه‌پله‌ای در دهنه غربی به اتاق بالای دروازه منتهی می‌شود که سه پنجره مشبک کاشی‌کاری‌شده دارد و قرآن محافظ مسافران در آن قرار گرفته است. در دهنه شرقی، «حاج حسین ایگار» آرمیده است. اکنون، این دروازه به یکی از جاذبه‌های دیدنی شیراز تبدیل شده است.

تمام فرازونشیب‌های تاریخی دروازه

عضدالدوله دیلمی دروازه را در سال‌های ۳۳۸ تا ۳۷۲ هجری قمری از سنگ و ساروج ساخت و قرآنی در آن قرار داد تا مسافران از آن تبرک بجویند. کریم‌خان زند دروازه را بازسازی کرد و برای این قرآن، اتاقکی ویژه ساخت و دو جلد قرآن بسیار نفیس را در آن اتاقک قرار داد. این قرآن‌ها به خط ثلثِ خوش‌نویس مشهور دوره تیموری، سلطان ابراهیم، نوه شاهرخ تیموری، نوشته شده بودند و به «قرآن هفده کیلوگرم» یا «قرآن هفده من» معروف بودند. می‌گویند دلیل این نام‌گذاری از سوی مردم، وزن و بزرگی این قرآن‌هاست که حالا به موزه پارس شیراز منتقل شده‌اند.

مرمت‌ها و تخریب‌ها

دروازه قرآن به‌دلیل بلایای طبیعی چندین بار مرمت شده است. از جمله زلزله دوران قاجار که باعث خرابی‌ها و صدمات زیادی شد. محمدزکی‌خان نوری این خرابی‌ها را تعمیر کرد و دو طرف این طاق قرآن، دو اتاقک نگهبانی برای محافظت از دروازه ساخت. کنار آن نیز آب‌انباری ساخت که از آب رکن‌آباد پر می‌شد و گوارای وجود مسافران تازه‌وارد بود. حافظ شیرازی می‌گوید:

اما غم‌انگیز اینکه شهردار وقت شیراز در سال ۱۳۱۵ هجری شمسی این بنا را با دینامیت تخریب کرد تا راه عبورومرور خودرو و کامیون باز شود. هرچه گذشتگان برای این دروازه احترام قائل بودند، این شخص تنها به فکر راحتی تردد خودروها بود.

دروازه قرآن شیراز
دروازه قرآن شیراز

بازسازی مجدد

از آنجایی‌که این طاق قرآنی اهمیت معنوی زیادی برای شیرازی‌ها داشت و جمع‌شدن کنار آن از آداب اول هر ماه قمری بود، این تخریب مردم را ناراحت کرد. تا اینکه ۱۲ سال بعد، در سال ۱۳۲۸ هجری شمسی، حاج حسین ایگار، بازرگان معروف شیرازی با نام اعتمادالتجار، این دروازه را با فاصله کمی از دروازه کهن بازسازی کرد. این دروازه جدید بزرگ‌تر بود و دارای دهانه‌ای قوسی تیزه‌دار و دهانه‌هایی در چپ و راست آن و اتاقکی مستطیلی برای نگهداری قرآن بود

دروازه قرآن شیراز

دروازه قرآن شیراز با آیاتی از قرآن کریم با خط ثلث و نسخ تزئین شده است. در پیشانی شمالی طاق آیه‌ای از سوره اسراء (آیه ۹): «انّ هذا القرآن یهدی للتی هی اقوم» نقش بسته است. در پیشانی جنوبی و سمت شهر شیراز آیه‌ای دیگر از سوره اسراء (آیه ۸۸): «قل لئن اجتمعت الانس و الجنّ علی…» قرار دارد. در گوشه غربی طاق، آیه‌ای از سوره حجر (آیه ۹): «انّا نحن نزّلنا الذّکر» و در گوشه شرقی آیه‌ای دیگر از سوره حجر: «و انّا له لحافظون» نقش بسته است.

وصیت اعتماد‌التجار

اعتماد‌التجار وصیت کرد که او را در سمت چپ دروازه، که رو به دره بود، دفن کنند. اگر به دیدار دروازه قرآن رفتید، سری هم به مزار این بازرگان فهیم بزنید.

تاریخچه تردد خودروها و ثبت ملی

این دروازه تا سال ۱۳۶۵ مسیر تردد خودروها بود و ماشین‌ها از مسیر تاریخی اصفهان به شیراز از زیر آن عبور می‌کردند. در نهایت، در سال ۱۳۷۵ این دروازه با شماره ۱۸۰۰ در فهرست آثار تاریخی ملی ثبت شد.

علت شهرت به دروازه قرآن

عضدالدوله دیلمی برای شهر شیراز دروازه‌ای از ساروج و خشت ساخت و بالای طاق آن قرآنی قرار داد تا مسافران از زیر آن عبور کنند و در پناه خدا به سلامت سفر کنند. مردم به این دروازه اعتقاد راسخی پیدا کردند و جز زمان سفر، ابتدای هر ماه قمری نیز کنار آن جمع می‌شدند تا از بلاها در امان باشند.

قرآن‌های دروازه در موزه پارس شیراز

از ابتدای ساخت دروازه، قرآنی بر بالای آن قرار داشت. کریم‌خان زند برای این قرآن اتاقکی ویژه ساخت و دو جلد قرآن نفیس در آن قرار داد. اگر به شیراز سفر کردید، حتماً از این قرآن‌های نفیس در موزه پارس بازدید کنید.

موقعیت جغرافیایی دروازه قرآن

دروازه قرآن در شمال شهر شیراز، رو به تنگ الله‌اکبر و میان کوه چهل‌مقام و کوه باباکوهی قرار دارد. این دروازه مسافران را که به سمت کمربندی و جاده مرودشت می‌رفتند، متبرک می‌کرد و همچنان به همین نام مشهور است.

تغییرات جدید

تا سال ۱۳۶۵ خودروها از زیر این دروازه عبور می‌کردند، اما اکنون این منطقه به محوطه‌ای کاملاً گردشگری تبدیل شده است.

اگر قصد سفر به شیراز و بازدید از دروازه قرآن را دارید ما گشت مشاهیر شیراز را به شما پیشنهاد می کنیم تا علاوه بر دروازه قرآن از سعدی ،حافظ ،خواجوی کرمانی ،شاه شجاع ،شیخ اطعمه و حرم علی ابن حمزه دیدن نمایید .برای آگهی از شرایط گشت مشاهیر شیراز و دیگر گشت های شیراز با کارشناسان جهانگردان تماس بگیرید.

۰۷۱۳۲۰۱۲

۰۹۴۲۲۰۲۲۰۱۲

سوالات متداول

درواز قرآن شیراز کجاست؟

استان فارس، شیراز، بلوار امام رضا(ع)، بین نعمت‌الله صادقی و میدان قرآن

قدمت دروازه قرآن شیراز چند سال است؟

عضدالدوله دیلمی دروازه را سال (۳۷۲-۳۳۸ هـ.ق) ساخت.

قرآن دروازه قرآن در حال حاضر کجاست؟

موزه پارس شیراز
با هم به گوشه‌گوشه دنیا سفر می‌کنیم تا با شگفتی‌های بی‌پایان آن آشنا شویم. از اقیانوس‌ها می‌گذریم، در جنگل‌ها ماجراجویی می‌کنیم، قلب کویر را می‌شکافیم و در کوچه‌پس‌کوچه‌های شهرهای کوچک و بزرگ به صدای سفر گوش می‌دهیم. اگر می‌خواهید گردشگر را حتی در خانه‌تان تجربه کنید، با من همراه باشید.

دیدگاهتان را بنویسید